Fisica de la bòla de rotleta

La bòla

Istoricament d’evòri, puèi d’ivorina (un celluloïd), uèi sovent de teflon o d’un polimèr semblable, de 18 a 21 mm de diamètre, qualques grams. Los casinos ne gardan de mantunas talhas e las cambian, perque una bòlamaterialBòlaLa pichona bòla lançada dins la pista a l’invèrs del rotor. Las bòlas modèrnas son en ivorina o en teflon, de 18–21 mm.Legís tot → mai pichona e mai leugièra rebombís mai suls separadorsmaterialSeparadorLa paret metallica entre doas casèlas del cilindre.Legís tot → e s’escampilha mai larg, çò qu’es bon per la casa. La bòla deu èsser pas magnetica e ne verifican la redondor; una bòla mal redonda tomba tròp lèu e de biais irregular.

Sus la pista

Sus una pista circulara inclinada, la bòla a besonh d’una fòrça centripèta mv²/r per contunhar de virar. La paret de la pista la provesís tant que la bòla va lèu. A mesura que la bòla alentís, la fòrça necessària baissa fins que la componenta de la gravitat cap a l’interior, al long de la pendís, despassa çò que la geometria pòt retenir, e la bòla rotla en bas. La velocitat critica depend pas que del rai e de l’angle de la pista: sus un cilindre donat, la velocitat de tombada es doncas quasi constanta d’una tirada a l’autra, generalament de 1 a 1,3 m/s.

Forma de l’alentiment

La friccion de rotlament tira d’energia a un ritme a pauc prèp constant; la resisténcia de l’aire ne tira mai quand la bòla va mai lèu. Ensems, fan que cada torn siá un pauc mai long que lo precedent, d’un creis previsible. En mesurant dos o tres temps de torn consecutius, se pòdon ajustar las constantas de friccion e de resisténcia e projectar lo torn que la bòla i tombarà. Sus un cilindre net, la projeccion es justa a qualques desens de segonda prèp; es çò que mesuran los predictors basats sul cronometratge, e la pagina sus l’alentiment ne mòstra los calculs.

Dispersion

Aprèp aver quitat la pista, la bòla travèrsa lo plan inclinatmaterialPlan inclinatLa zòna en pendís entre la pista de la bòla e las casèlas, ont son plaçats los deflectors.Legís tot → e tusta sovent un dels uèch deflectorsmaterialDeflectorUn dels obstacles metallics del plan inclinat que desvian la bòla que tomba. Tanben: canòt, diamant, agulha.Legís tot →. Quin, e amb quin angle, decidís se tomba prèp de la «casèlamaterialCasèlaUn dels 37 compartiments numerotats del rotor. Tanben: lòtja, cobeta.Legís tot → de tombada» o a un quart de cilindre d’aquí. Puèi rebombís suls separadors, e de còps torna sautar defòra d’una casèla ont èra ja dintrada. La dispersion se mesura per cada cilindre coma una distribucion de la casèla finala relativament a la casèla jos lo punt de tombada; suls cilindres modèrnes cobrís generalament de 10 a 15 casèlas de cada costat, e d’unes cilindres mòstran dos o tres mòdes perque d’unes deflectors son tustats mai sovent.

Çò que vòl dire pel jogaire

Tot çò que se passa fins a la tombada es conoissable en principi e inutil en practica sens material e sens paris tardius. Tot çò que se passa aprèp la tombada es concebut per èsser inconoissable. Lo resultat es un jòc que sos resultats son aleatòris, pas perque la fisica es aleatòria, mas perque l’informacion necessària per los predire es destruida entre la pista e la casèla.

Questions