La rotleta de Monte-Carlo
Lo casino que faguèt d’un pichon principat lo breç del cilindre d’un sol zèro.

Dobèrt en 1863 jos François Blanc, lo Casino de Monte-Carlo faguèt del cilindre europèu la nòrma del continent e donèt a la rotleta sas anecdòtas mai celèbras, del cilindre biaissat de Jagger fins als 26 negres de 1913.
Perqué Mónegue
Dins las annadas 1850, Mónegue èra un ròc en falhida amb un prince, un palais e cap d’industria. Lo jòc èra defendut pauc a pauc dins los estats alemands, ont los casinos de las vilas d’aigas avián florit. Lo prince Carles III donèt una concession de casino en 1856; los primièrs ensages fracassèron, mancava un camin de fèrre e una rota. François Blanc, qu’aviá fach la renomada de Bad Homburg, crompèt la concession en 1863, bastiguèt la Société des Bains de Mer, faguèt pression per obténer lo camin de fèrre dempuèi Niça, e nomenèt lo quartièr novèl Monte-Carlo en onor del prince. Lo casino financèt l’estat tan plan que l’impòst sul revengut foguèt abolit en 1869 e es pas jamai tornat.
Lo zèro unic coma politica
Blanc portèt de Homburg lo cilindre d’un sol zèrocilindreZèroLa sola casèla verda que cap de pari a egalitat de mesa, de dotzena o de colomna cobrís pas; la font de l’avantatge de la casa. Tanben: zèro simple, 0.Legís tot →. A Monte-Carlo èra pas una tactica de concurréncia mas la nòrma: cada taula, cada jorn. De jogaires de tota Euròpa aprenguèron lo jòc de rotleta de Monte-Carlo a 2,70% e l’esperavan endacòm mai; es per aquò que lo zèro doblevariantaZèro dobleLa casèla 00 del cilindre american. Sa preséncia fa montar l’avantatge de la casa de 2,70% a 5,26%.Legís tot → subrevieu pas que ont Monte-Carlo fixèt pas jamai la nòrma.
Primièra concession de casino a Mónegue. Fracàs: ni rota, ni camin de fèrre, pauc de jogaires.
François Blanc pren la man. Fondacion de la Société des Bains de Mer.
Dobertura del camin de fèrre dempuèi Niça. Los visitaires arriban per trens entièrs.
L’impòst sul revengut es abolit a Mónegue.
Joseph Jagger tròba un biais dins los cilindres e ganha una fortuna; lo casino desplaça sos cilindres, puèi los remplaça.
Charles Wells «fa sautar la banca» mantun còp en qualques jorns, amb d’astre e un sistèma que l’expliquèt pas jamai.
26 negres d’aflat. Lo sofisme del jogaire pren son autre nom.
Lo Casino de Monte-Carlo pèrd son monopòli del jòc sus la Ribièra quand los casinos franceses tòrnan dobrir.
Far sautar la banca
Cada taula de rotleta de Monte-Carlo aviá una resèrva d’argent, la «banca». Quand un jogaire ganhava mai que la resèrva, la taula èra cobèrta d’un drap negrepariNegrePari a egalitat de mesa suls 18 nombres negres. En francés: noir.Legís tot → pendent qu’anavan quérer mai d’argent: la banca èra «sautada». Arribava regularament e èra una reclama excellenta; voliá pas dire que lo casino aviá perdut d’argent en tot, solament que la caissa d’una taula èra escampada. Charles Wells o faguèt mantun còp en 1891 amb una seria extraordinària, venguèt una cançon de music-hall, e ne tornèt perdre una part aquel ivèrn.

Las istòrias
Lo cilindre biaissatlaboratòriCilindre biaissatUn cilindre que sos defauts fisics rendon d’unas casèlas mai probablas que 1/37. Es rar e se detecta pas qu’amb de milièrs de tiradas notadas.Legís tot → de Joseph Jagger (cap a 1880), Wells (1891) e los 26 negres (1913) se passèron totes aicí, e cadun a sa pròpria pagina. Lo servici de reclama del casino, en avança sus son temps, faguèt en sòrta que cadun foguèsse contat dins los jornals de Londres. Una legenda d’un luòc ont se ganhavan de fortunas vendèt mai de bilhets de tren que tot relat onèst dels 2,70%.
Lo jòc de rotleta de Monte-Carlo uèi
Lo casino fonciona encara, e la rotleta es totjorn al centre del salon principal, amb de cilindres d’un sol zèro e las règlas francesas (la partagerèglaLa partageRègla francesa: quand sortís lo zèro, la mitat d’una mesa a egalitat de mesa es renduda. Divisa per dos l’avantatge de la casa sus aqueles paris, a 1,35%.Legís tot → o en prisonrèglaEn prisonRègla francesa: quand sortís lo zèro, un pari a egalitat de mesa es gardat per la tirada seguenta en luòc d’èsser perdut. Divisa per dos l’avantatge de la casa sus aqueles paris.Legís tot → suls paris a egalitat de mesa). La Société des Bains de Mer es totjorn la principala entrepresa del principat. Lo metòde de Monte-Carlo en matematicas, batejat per Ulam e von Neumann dins las annadas 1940 en onor del casino, es çò que fa foncionar los simulators d’aqueste site.
Questions
Non. Lor es defendut dempuèi lo sègle XIX; lo casino èra pels visitaires.
Es contada de biais constant dins los relats posteriors; los archius del casino d’aquela epòca son pas publics. La probabilitatmatematicasProbabilitatLa possibilitat d’un resultat, de 0 a 1 o de 0% a 100%. Un nombre: 1/37 = 2,70%.Legís tot → es compatibla amb lo fach qu’arribèsse endacòm en cinquanta ans de jòc.
L’oncle de Stanislaw Ulam i jogava; lo nom èra un mot de còde pel mostratge aleatòri dins lo Projècte Manhattan.
Pausa umoristica

La banca sautava sovent. Lo casino èra pas jamai en dangièr.
Fonts
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.