Qual inventèt la rotleta? L’origina de la rotleta

Ancessors

Tres jòcs mai ancians forniguèron las pèças. Las ròdas anglesas E.O. («even-odd», par-impar) de las annadas 1740 avián una ròda viranta amb quaranta casèlasmaterialCasèlaUn dels 37 compartiments numerotats del rotor. Tanben: lòtja, cobeta.Legís tot → marcadas E o O e una bòlamaterialBòlaLa pichona bòla lançada dins la pista a l’invèrs del rotor. Las bòlas modèrnas son en ivorina o en teflon, de 18–21 mm.Legís tot → lançada contra ela; foguèron defendudas en 1745 e se i jogava pasmens. Lo roly-poly, un jòc anglés mai ancian, èra semblable. Lo jòc de lotariá italian biribi, que seriá nascut a Gènoa cap a 1750 e qu’en França se disiá cavagnole, utilizava un tablèu de 70 nombres ont los jogaires metián lor mesa e un sac d’ont se tirava un nombre; un nombre ganhant rendiá 64 còps la mesa, mesa compresa (63 contra 1), e atal lo banquièr gardava 6 unitats sus cada 70 unitatsargentUnitatLa mesa de basa que s’i compta un sistèma o un jogaire. Las progressions son descrichas en unitats per que s’apliquen a qual que siá taula.Legís tot → pariadas, un avantatge de 8,57%. Casanova, que i jogava dins las annadas 1760, ne disiá qu’èra un jòc de trichaires, e França lo defendèt en 1837. Portèt l’idèa d’un tapísmaterialTapísLa grasilha de paris estampada sus la taula. Tanben: taula, tapís verd, drap.Legís tot → de nombres amb un pagamentargentPagamentÇò que rapòrta un pari ganhant, exprimit coma «X contra 1» en mai de la mesa renduda.Legís tot → de cota nauta. L’hoca, jogat a la cort de França dins las annadas 1600, aviá trenta nombres e un avantatge de la casamatematicasAvantatge de la casaLa part de cada mesa que lo casino garda en mejana: 2,70% a la rotleta europèa.Legís tot → bastit sus de casas reservadas. Cap d’eles es pas la rotleta; amassa, ne son los parents.

Ont foguèt inventada la rotleta? A París, en 1796

Lo roman La Roulette, ou le Jour de Jaques Lablée, publicat en 1801, descriu una ròda al Palais-Royal en 1796 amb los nombres de 1 a 36, un zèrocilindreZèroLa sola casèla verda que cap de pari a egalitat de mesa, de dotzena o de colomna cobrís pas; la font de l’avantatge de la casa. Tanben: zèro simple, 0.Legís tot → rogepariRogePari a egalitat de mesa suls 18 nombres roges. En francés: rouge.Legís tot → e un zèro doblevariantaZèro dobleLa casèla 00 del cilindre american. Sa preséncia fa montar l’avantatge de la casa de 2,70% a 5,26%.Legís tot → negrepariNegrePari a egalitat de mesa suls 18 nombres negres. En francés: noir.Legís tot → reservats a la casa, e un tapís amb los paris interiors e los paris exteriorspariPari exteriorUn pari sus las casèlas a l’entorn de la grasilha: dotzenas, colomnas e paris a egalitat de mesa.Legís tot → gaireben coma existisson uèi. Es la primièra descripcion completa e es ja lo jòc modèrne. Lo Palais-Royal èra lo quartièr del jòc de París, autorizat e taxat, fins a l’interdiccion de 1837 que butèt lo jòc cap a las vilas d’aigas alemandas.

Bad Homburg e los casinos termalsParis interiors e exteriors a la rotleta

Lo nom

Roulette vòl dire en francés «pichona ròda». Lo mot s’emplegava per d’autres jòcs de ròda abans de se fixar sus aqueste: un reglament de 1758 per la Nòva França, la colonia francesa sus lo Sant Laurenç, defendiá ja «los dats, l’hoca, lo faraon e la roulette», segon Shelley (1988), sens dire de qué aquela roulette aviá l’èr. Dins las primièras fonts anglesas, lo jòc es de còps apelat «roulet» o descrich coma «l’E.O. francés». Dins las annadas 1820, «roulette» voliá dire un jòc precís pertot en Euròpa.

Los dos zèros

Los cilindres originals de París avián lo 0 e lo 00, çò que donava a la casa un avantatge de 5,26% sus un cilindre de 38 casèlas. Lo cilindre d’un sol zèro foguèt una decision comerciala dels fraires Blanc a Bad Homburg en 1843, per atirar los jogaires de las vilas d’aigas rivalas. Lo cilindre american gardèt los dos zèros perque lo jòc èra arribat en America abans lo cambiament e que degun aquí aviá pas de concurrent de batre sul prètz. D’unes cilindres americans ancians anèron mai luènh: un tapís del sègle XIX aviá pas que los nombres de 1 a 28 amb 0, 00 e una agla, pagava un nombre plen 27 per 1, un avantatge de 12,90%, e preniá 9,68% sus sas colomnaspariColomnaDotze nombres dins una colomna verticala del tapís, paga 2:1.Legís tot → e sas colors. Durèt pas.

Cilindre e règlas de la rotleta americana

Perqué s’espandiguèt

La rotleta demanda pas cap d’abilitat, se regla cada minuta e permet a un nombre quin que siá de jogaires de pariar ensems contra una casa que pòt pas perdre a la longa. Per un explotant es lo jòc ideal: rapid, simple, extensible e rendable a un ritme conegut. Per un govèrn, es taxable. Lo jòc seguiguèt l’argent e las licéncias de París a Homburg, a Mónegue e pertot.

La rotleta de Monte-CarloConvergéncia a long tèrme: la lei dels grands nombres a la rotleta

Çò qu’a pas cambiat

Lo tapís, los pagaments (36/n − 1), la sequéncia fixa d’una ronda e lo ròtle del cropièr son los meteisses dins la descripcion de Lablée e sus una difusion en dirècte d’uèi. L’òrdre dels nombres sul cilindre, los deflectorsmaterialDeflectorUn dels obstacles metallics del plan inclinat que desvian la bòla que tomba. Tanben: canòt, diamant, agulha.Legís tot → e los separadorsmaterialSeparadorLa paret metallica entre doas casèlas del cilindre.Legís tot → bases son de melhoraments del sègle XIX contra de jogaires qu’avián aprés a observar la bòla. Lo zèro unic es l’unic cambiament que toquèt las probabilitats, e las melhorèt.

Rotleta europèa

Questions